Hanna Holm is promovenda aan de Universiteit van Wageningen. Met een achtergrond in omgevingspsychologie onderzoekt ze hoe de openbare ruimte in het dagelijks leven wordt ervaren en, meer specifiek, hoe goedbedoelde ingrepen tot onbedoelde gevolgen kunnen leiden. Voortbouwend op eerder toegepast onderzoek, wil ze met haar werk gemeenten helpen beter te begrijpen wat de openbare ruimte voor verschillende mensen betekent.
Hanna Holm komt oorspronkelijk uit Zweden en studeert en werkt al vele jaren in Nederland. Ze voltooide zowel haar bachelor- als masteropleiding in Groningen, met als specialisatie omgevingspsychologie. ‘Ik ben hier al een hele tijd’, zegt ze lachend, ‘dus ik begrijp en lees Nederlands prima. Nederlands spreken blijft een work in progress!’
Voordat ze aan haar promotieonderzoek begon, werkte Holm bijna twee jaar als onderzoeker aan het project Belevingsgestuurd Beheer, een initiatief van De Kopgroep Beheer, met MPS als een van de partners. ‘Ik wil in dit promotieonderzoek voortbouwen op het werk dat we daar hebben gedaan,’ legt ze uit. Dat project heeft haar interesse in de interactie tussen gebruikers van de openbare ruimte, het beheer van de openbare ruimte en de ruimte zelf aangewakkerd.
Het onderzoeksdoel definiëren
Holm is in november aan haar promotieonderzoek begonnen en werkt momenteel samen met haar begeleidingsteam (professor Martha Bakker, adjunct-professor Arjan Hijdra en professor Wendy Tan) aan het ontwerp van het project. De samenwerking met de Kopgroep Beheer en met het onderzoeksteam van MPS zet ze daarbij voort. Een belangrijk concept in haar werk is wat ze noemt unintended consequences (onbedoelde gevolgen): effecten die pas zichtbaar worden als mensen een ruimte daadwerkelijk gaan gebruiken. ‘Op papier kan het er perfect uitzien, maar zodra je in die ruimte bent, zeggen de sensatie en het gevoel dat je hebt veel meer over hoe de ruimte functioneert.’ Het onderzoek is nauw verbonden met de praktijk. Holm werkt al samen met de gemeente Almere en is van plan om met beheerders van openbare ruimtes als sparringpartners samen te werken. ‘Dit is echt essentieel voor ons om bevindingen te doen die daadwerkelijk bruikbaar zijn.’
Urgentie
Volgens Holm ligt de urgentie van haar onderzoek in de toenemende druk op de openbare ruimte. ‘Van de openbare ruimte wordt gevraagd dat ze meerdere, tegenstrijdige doelen dient’, zegt ze, verwijzend naar klimaatadaptatie, biodiversiteit, veiligheid en sociaal gebruik. Elke ingreep brengt afwegingen met zich mee die mensen op verschillende manieren raken. Haar persoonlijke motivatie is geworteld in alledaagse ervaringen. ‘Ik vind vooral die alledaagse plekken waar we gewoon doorheen lopen en waar we meestal niet bij stilstaan, heel interessant.’ Ze geeft een eenvoudig voorbeeld: sneeuw. ‘Ik vind het geweldig’, zegt ze, maar voegt er snel aan toe dat sneeuw ook de toegankelijkheid van de openbare ruimte verandert. ‘Voor sommige mensen kunnen deze kleine veranderingen de barrière voor het dagelijks leven echt vergroten.’ Momenten als deze prikkelen haar nieuwsgierigheid naar hoe beslissingen over het beheer van de openbare ruimte van invloed zijn op de onafhankelijkheid, routines en het gevoel van verbondenheid van mensen.
Waar de stad een bos wordt
Gevraagd naar haar eigen favoriete openbare ruimte, aarzelt Holm geen moment. Het is een deel van het Stadspark in Groningen, waar het beheer bewust minder gecontroleerd is. ‘Een deel is iets wilder’, zegt ze, terwijl ze bosachtige paden, waterelementen en Schotse hooglanders beschrijft. Ze is opgegroeid op het Zweedse platteland en voelt zich sterk verbonden met dergelijke omgevingen. ‘Een plek die voelt als een bos is zo rustgevend en ontspannend.’ Voor Holm vat dat gevoel precies samen waar haar onderzoek over gaat: hoe de openbare ruimte niet alleen wordt ontworpen en beheerd, maar ook wordt beleefd, gevoeld en ervaren, vaak op manieren die beleidsdocumenten niet kunnen voorspellen.
Oproep tot samenwerking
Als onderdeel van haar promotieonderzoek is Holm actief op zoek naar samenwerking met de praktijk. Naast geplande casestudies wil ze samenwerken met gemeenten en beheerders van openbare ruimtes als sparringpartners. ‘Ik sta altijd open voor mensen die willen deelnemen aan interviews of workshops, of gewoon willen reflecteren op ons werk’, zegt ze. Deze interacties zijn essentieel om ervoor te zorgen dat het onderzoek gebaseerd blijft op dilemma’s uit de praktijk en resulteert in inzichten die relevant zijn voor de dagelijkse praktijk. Gemeenten en overheidsinstanties die bereid zijn om ervaringen te delen, uitdagingen te bespreken of mogelijke casestudy’s te verkennen, kunnen hun interesse kenbaar maken via e-mail: hanna-marie.holm@wur.nl.
