Eva Duivenvoorden staat op het punt haar promotietraject af te ronden aan Wageningen University & Research, maar over haar laatste bevindingen mag ze nog niet alles zeggen. Haar vierde en laatste publicatie is in review. ‘Op het moment dat een paper onder review staat, teken je er eigenlijk voor dat je geen details prijsgeeft.’ Toch staat één ding vast: de finish komt in zicht.
‘We zijn in de afrondende fase. Alle onderzoeken zijn uitgevoerd. We hebben drie mooie publicaties online staan (Lees ze hier). De laatste is onder revisie. Andere wetenschappers beoordelen nu de kwaliteit van de paper. En ondertussen ben ik bezig om het proefschrift (de bundeling van de publicaties ) bij elkaar te brengen, zodat het naar de academic board kan.’ Dat ‘we’ is Eva’s begeleidingsteam: Ton Hesselmans (CROW), Marlies Brinkhuijsen (Wageningen University & Research)) en Thomas Hartmann (School of Spatial Planning van TU Dortmund University). ‘ik ben zelfstandig onderzoeker. Zij doen supervisie: waar loop je tegenaan, hoe duiden we kritiekpunten? De revisie van het paper stemmen we samen af, maar ik geef er invulling aan.’ Wanneer de promotie precies plaatsvindt, is nog niet bekend. ‘Dat hangt af van de beschikbaarheid van opponenten, de commissie en het academisch jaar. Soms zit er drie maanden tussen, soms vijf. In de zomer ligt het promoveren grotendeels stil. Het wordt dus óf net voor de zomer, óf net erna.’
Toenemende complexiteit
Waar gaat haar onderzoek over? Tot op zekere hoogte kan Eva een tipje van de sluier lichten. ‘Ik heb gekeken hoe het beheer van de openbare ruimte op regionaal niveau, dus bij gemeenten, provincies en waterschappen, reageert op de toenemende complexiteit in de buitenruimte.’ Die complexiteit kent meerdere dimensies: meer stakeholders, meer onzekerheid en meer grensoverschrijdende vraagstukken. ‘Klimaatverandering, mobiliteitstransities, energietransities… het zijn vraagstukken die zich niet netjes geografisch of disciplinair laten afbakenen. Je krijgt te maken met veel spelers, uiteenlopende belangen en een fysieke ruimte die simpelweg beperkt is. Boven- én ondergronds.’ Dat leidt onvermijdelijk tot spanningen. ‘Niet alles wat we als maatschappij willen, past nog in diezelfde openbare ruimte. Dus krijg je conflicten. En iedereen heeft andere belangen.’
Waaromvraag
Een belangrijk deel van haar onderzoek richt zich op de vraag waar het vakgebied nu staat. ‘Om te weten hoe we in de toekomst met die complexiteit om kunnen gaan, moet je eerst begrijpen wat de waaromvraag van beheer is.’Die waaromvraag is in beweging. ‘Waar het eerst heel duidelijk ging om schoon, heel en veilig, zien we nu dat inclusiviteit, biodiversiteit en circulaire economie veel nadrukkelijker onderdeel zijn van het palet. Het is een veel bredere duurzaamheidsopgave geworden.’Opvallend is de snelheid waarmee dat gedachtegoed terrein wint. ‘In het begin van mijn PhD zag je vooral pioniers; een relatief kleine groep die zei: we moeten anders gaan beheren. Nu, vijf jaar later, zie je dat het gros van de beheerders naar die nieuwe manier van werken toe wil. Dat is veel sneller dan wij hadden verwacht. Historisch gezien zie je in andere vakgebieden vaak een tragere beweging.’Waarom dat hier zo snel gaat? ‘Ik denk dat de noodzaak gewoon heel groot is. En dat er kartrekkers zijn die de urgentie goed weten over te brengen. Dat het vanuit de mensen zelf komt, vanuit intrinsieke veranderingskracht.’
Onder embargo
En dan komt het deel waar Eva zichtbaar moet filteren. Want achter die veranderende overtuigingen ligt de vraag die haar laatste paper adresseert. Ja, dit wordt een teaser-interview. ‘We zien dat het gedachtegoed verandert. Maar ergens achter staan, betekent nog niet dat je anders gaat handelen.’ Ze gebruikt een alledaags voorbeeld. ‘Elke dag neem ik me voor om al mijn statiegeldflesjes netjes in te leveren. Maar soms gooi ik het toch in de prullenbak, uit gemak of routine. Terwijl mijn waarden iets anders zeggen.’ Precies dat spanningsveld, tussen overtuiging en werkwijze, staat centraal in Eva’s meest recente onderzoek. ‘We hebben gekeken of en hoe dat veranderende gedachtegoed zich vertaalt naar de manier van werken binnen gemeenten.’ Meer kan en mag ze daar nu niet over zeggen. ‘Wat dat in totaliteit betekent voor waar we staan met beheer, daar heb ik een heel mooi verhaal bij. Dat moet alleen nu nog even onder embargo blijven.’
Praktijk en wetenschap komen samen
Sinds januari werkt Eva als adviseur ruimtelijke ontwikkelingen (officieel gestart in augustus, met een korte onderbreking door zwangerschapsverlof). ‘Ik merk dagelijks dat wat ik in mijn PhD heb gezien, ik nu ook in de praktijk tegenkom. De kennis die ik heb opgedaan, kan ik echt inzetten.’ Volgens haar vraagt de nieuwe manier van denken ook om een ander werkproces. ‘Andere stappen, meer flexibiliteit. Politiek verandert voortdurend. Maatschappelijke ontwikkelingen gaan sneller dan vroeger. Het is niet meer genoeg om te zeggen: we zetten iets vast voor een bestuursperiode van vier jaar. Je moet ook in de loop van die vier jaar continu kunnen inspelen op kleine verschuivingen.’ Juist op dat snijvlak van visie, proces en uitvoering wil ze organisaties ondersteunen. ‘Ik hoop met mijn kennis organisaties te helpen bij die verandering en bij die complexe vraagstukken.’
Voor nu blijft het bij contouren. ‘Zodra ik inhoudelijk naar buiten mag treden, laat ik dat zeker weten. Het is te leuk om het verhaal niet te vertellen.’ Wordt vervolgd.
Openbare verdediging
De promotie van Eva Duivenvoorden vindt plaats aan Wageningen University & Research. De exacte datum volgt zodra die bekend is. De verdediging is, zoals gebruikelijk, openbaar. Iedereen met interesse is welkom om aanwezig te zijn bij deze feestelijke en inhoudelijk scherpe afronding van haar promotietraject. Meer informatie volgt via de communicatiekanalen van Stichting MPS.
