Managing Public Space (MPS) brengt praktijk en wetenschap samen om het vakgebied beheer van de openbare ruimte te versterken. Oorspronkelijk is het netwerk ontstaan vanuit stedelijke contexten, met betrokkenheid van verschillende gemeenten. Inmiddels sluiten – naast Rijkswaterstaat – ook steeds meer provincies zich aan, omdat zij hun eigen, unieke beheeropgaven herkennen in de thematiek van MPS.
Binnen provincies is beheer van het provinciaal (wegen) areaal vaak een relatief klein en weinig zichtbaar onderdeel van de organisatie. Terwijl de focus is gericht op beleid en strategie voor de provincie op een veelvoud van thema’s zoals natuur, water, landbouw, cultuur, internationalisering,,etc, opereert het beheerteam van provinciale wegen meer op de achtergrond, ondanks het feit dat ze verantwoordelijk zijn voor waardevolle assets zoals provinciale wegen en steunpunten. ‘Provincies hebben ten opzichte van andere beheerders zoals gemeenten en, Rijkswaterstaat en waterschappen een beperkte omvang aan areaal in eigendom,’ zegt Bart Swaans, bestuurslid van MPS, voorzitter van het Vakberaad Beheer en Bouw en werkzaam bij Provincie Noord-Brabant, ‘maar wat we beheren is wel cruciaal.’ De provinciale organisatie is van nature beleidsgericht, waardoor beheer zelden de aandacht of prioriteit krijgt die het verdient. ‘Wij provinciale beheerders zijn eigenlijk een niche,’ aldus Maayke Snel, regisseur omgeving Programma Infrastructuur bij Provincie Noord-Brabant. ‘En dat maakt het des te belangrijker om binnen én buiten de organisatie duidelijk te maken dat beheer een vak is, en geen sluitpost.’
Andere beheeropgaven
‘MPS is gestart vanuit de stedelijke omgeving,’ legt Bart uit. ‘De opgave op het gebied van beheer is daar gemakkelijker uit te leggen dan bij een provinciaal areaal. Bovendien spelen andere kwesties er een rol.’
Provinciale beheerders hebben te maken met andere vraagstukken dan hun gemeentelijke collega’s. Het provinciale areaal bestaat vaak uit lange lijnen: wegen die door het landschap slingeren. Die wegen kennen complexe uitdagingen op het gebied van veiligheid, bereikbaarheid en leefomgeving.
‘Wij zijn een lijn in het landschap,’ aldus Maayke. ‘Een lijn die vooral is ingericht voor gemotoriseerd verkeer. Als daar iets gebeurt, bijvoorbeeld water op de weg, dan kun je nergens heen. Er is vaak geen vluchtstrook.’
Ook de organisatorische context van een provincie verschilt sterk van die van een gemeente. Waar gemeenten meestal een grote afdeling openbare werken hebben, ligt beheer binnen een provincie vaak bij een klein team.
Groeiend besef
Toch groeit de interesse voor Managing Public Space vanuit provincies gestaag. Een groot aantal provincies is al een aantal jaren sponsor, maar vooral nog op afstand. Tijdens een recente sponsorbijeenkomst van MPS waren voor het eerst vijf of zes provincies vertegenwoordigd. ‘Het onderwerp komt vaker op de agenda,’ merkt Bart. ‘Het is belangrijk om het enthousiasme voor MPS bij de provincies warm te houden. Dat zie ik als mijn taak.’
Managing Public Space biedt provincies een platform om hun beheeropgaven in een breder perspectief te plaatsen en te verrijken met kennis, praktijkervaring en onderlinge samenwerking. Het netwerk maakt ruimte voor reflectie, nieuwe inzichten en verbinding met andere overheden, kennisinstellingen en disciplines. ‘Het helpt om de vragen die je als beheerder hebt, te plaatsen in een groter geheel,’ zegt Maayke Snel. ‘Je ontdekt dat de complexiteit die je ervaart niet uniek is. Dat er kennis, methoden en collega’s zijn die je verder kunnen helpen.’
Voor provincies betekent deelname aan MPS niet alleen toegang tot actuele kennis, maar ook de mogelijkheid om bij te dragen aan de ontwikkeling van het vakgebied beheer, vanuit hun eigen unieke context. ‘MPS geeft me woorden en kaders om ons verhaal te vertellen,’ aldus Bart Swaans. ‘En dat is precies wat we nodig hebben.’
Dat ook Rijkswaterstaat zich heeft aangesloten bij MPS zien Bart en Maayke als een belangrijke stap. Bart: ‘Ik verwacht dat de thematiek van tracés en beleving nu breder gedragen wordt. Dat helpt ook andere provincies om aan te haken.”
Winst voor provincies
De betrokkenheid bij MPS helpt provincies niet alleen om inhoudelijke verdieping te vinden, maar ook om het eigen verhaal beter te kunnen vertellen. ‘MPS helpt mij om context te duiden,’ aldus Bart. ‘Wat is nou het specifieke aan provinciale wegen? Zo helder als ik nu de opgaven, de complexiteit en de verschillen kan duiden, kon ik dat drie jaar geleden echt nog niet.’
Voor Maayke is de meerwaarde vooral dat je als beheerder merkt dat je vragen niet gek zijn: ‘Dat je merkt: hé, die complexiteit die ik ervaar, daar is wel degelijk over nagedacht. Dat geeft houvast en vertrouwen.’
MPS biedt bovendien een plek voor kennisdeling, sparren en het ontwikkelen van een bredere blik op beheer. Zoals Maayke zegt: ‘Als je als beheerder niet alleen kijkt naar een weg, maar naar een openbare ruimte met verkeer als hoofdfunctie, dan gaan er meer deuren open.’
MPS moet blijven verbinden
Tegelijkertijd is er behoefte aan meer verbinding met andere organisaties. Bart wijst erop dat er al veel netwerken en gremia zijn die zich met beheer bezighouden: ‘Hoe verhoudt MPS zich ten opzichte van een WOW of een CROW? Het inzicht in dat hele speelveld van organisaties, daar moeten we nog in oefenen. En misschien moeten die organisaties elkaar ook nog meer opzoeken.’ MPS moet zich positioneren als verbinder, vinden Bart en Maayke. Niet als concurrent, maar als netwerk dat perspectieven samenbrengt. ‘We moeten ook niet alles zelf willen doen,’ vindt Maayke.
Aanbevelingen en wensen
Bart en Maayke pleiten nog ergens anders voor: maak wetenschappelijke kennis toegankelijker. ‘Maak van wetenschappelijke artikelen ook een toegankelijker hbo-versie, of een whitepaper,’ stelt Bart. ‘We hebben een bibliotheek nodig die niet alleen alle nieuwe inzichten verzamelt, maar ze ook vertaalt: wat kun je nou met zo’n artikel in je dagelijkse werk?’
Maayke: ‘Het gaat daarbij niet om één-op-één-oplossingen. Maar wel om inzichten, perspectieven en ervaringen die helpen om je eigen best practices te ontwikkelen.’
Uiteindelijk is het doel helder: het vakgebied beheer naar een hoger plan tillen, óók binnen de provinciale context. ‘Het begint bij anders leren denken over beheer,’ besluit Maayke. ‘En dat MPS daarbij kan helpen begint ook bij de provincies nu langzaam door te dringen.’
