Ontdek hoe maatschappelijke waarden écht richting kunnen geven aan de openbare ruimte.
Hoe stuur je op maatschappelijke waarden in het beheer van de openbare ruimte? Welke waarden verdienen prioriteit? Hoe maak je scherpe keuzes? En hoe meet je of je inspanningen ook echt effect hebben?
De MPS Masterclasses 2025 bieden beleidsmakers, onderzoekers, strategen, programmamakers, veranderaars en andere professionals in het fysieke domein een uniek en verdiepend programma rond deze actuele vragen. In vier interactieve sessies verkennen we het werken met waarden in zowel het fysieke als het sociale domein. Elke masterclass brengt inspirerende theorie en praktijkvoorbeelden samen, met volop ruimte voor reflectie, debat en uitwisseling.
Duurzaamheid, inclusiviteit, leefbaarheid, biodiversiteit – dit zijn geen abstracte idealen, maar concrete waarden die richting geven aan beleid, ontwerp en uitvoering. Wij geloven dat wetenschap en praktijk elkaar juist hierin kunnen versterken.
Het programma in vogelvlucht
We starten met een brede verkenning van het waardenlandschap en de modellen die gemeenten gebruiken. Vervolgens gaan we in op hoe waarden daadwerkelijk sturing geven aan ontwerp- en beleidskeuzes. Daarna zoomen we in op het meten en monitoren van waarden – eerst de theorie, dan de praktijk. We sluiten af met een spetterend slotdebat, waarin wetenschappers, beleidsmakers en initiatiefnemers samen vooruitblikken op een meer waardengedreven toekomst.
Reflecteren op het woud aan waarden | 25 september 2025, WUR, Wageningen.
De eerste MPS Masterclass zette de toon voor een inspirerende reeks over waardengestuurd beheer. Onder leiding van dr. ir. Arjan Hijdra (MPS) en dr. ir. Agnès Patuano (WUR) verkenden deelnemers hoe maatschappelijke waarden richting kunnen geven aan keuzes in het beheer van de openbare ruimte.
Beheerders van de gemeenten Arnhem, Groningen en Rotterdam lieten zien hoe zij dat al in praktijk brengen, elk met een eigen model. ‘De kracht ligt niet in één universeel systeem,’ benadrukte Hijdra, ‘maar in het combineren van perspectieven en het delen van kennis.’
In groepjes dachten deelnemers verder over wat werkt, wat nog ontbreekt en hoe waarden als welzijn, inclusiviteit en duurzaamheid meetbaar kunnen worden gemaakt. Eén conclusie onderschreven alle deelnemers: waardengestuurd beheer vraagt om flexibiliteit, samenwerking en voortdurende reflectie. De volgende masterclasses bouwen daarop voort.
Waardengestuurde keuzes maken | 9 oktober 2025, Saxion, Deventer
De tweede MPS Masterclass stond in het teken van waardengestuurde keuzes maken: hoe bepaal je prioriteiten in een wereld waarin niet alles tegelijk kan? Dr. ir. Ype Wijnia en dr. ir. Attila Németh lieten zien hoe theorie en praktijk elkaar versterken bij het creëren van maatschappelijke meerwaarde. ‘Elke afweging is in feite een waarderingsvraag,’ zei Wijnia, ‘maar de precisie van de wetenschap past niet altijd bij de grilligheid van de politiek.’ Vier gemeenten – Arnhem, Rotterdam, Almere en Baarn – lieten zien hoe zij met waardenmodellen werken om keuzes te onderbouwen en draagvlak te creëren.
De rode draad: modellen zijn hulpmiddelen, geen einddoel. Ze helpen om het gesprek te voeren, transparant te maken waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en om waarden zichtbaar te maken in beleid én praktijk. Kwantificeren kan helpen, maar mag niet leidend zijn: het gaat om de kwaliteit van de leefomgeving. De masterclass liet zien dat waardengestuurd beheer pas echt werkt als cijfers en menselijke waarden elkaar in balans houden.
Meten en monitoren van waarden – de theorie | 28 oktober 2025, Haskoning, Amersfoort
Tijdens de derde MPS Masterclass verdiepten deelnemers zich in de vraag hoe je maatschappelijke waarden in de openbare ruimte kunt meten en monitoren. Dr.ir. Arjan Hijdra (MPS) schetste eerst hoe deze bijeenkomst voortbouwt op de eerdere masterclasses: van het verkennen van het ‘woud aan waarden’ naar het maken van keuzes, en nu naar de wetenschap achter meten. Hij benadrukte dat beheerders vooral sturen op output, terwijl outcome, oftewel de maatschappelijke effecten, veel lastiger direct te beïnvloeden is.
Waardengestuurd beheer vraagt dus om inzicht in systeemdynamiek: elke ingreep heeft een kettingreactie. Dr. ir. Ype Wijnia liet zien dat meten altijd een vertaling is van objectieve observatie naar subjectieve waardering. Volgens hem moet meten vooral pragmatisch blijven: ‘Je hoeft niet alles te meten; een paar goede indicatoren zijn genoeg.’ Hij gaf praktische handvatten mee, zoals het benutten van bestaande data en het onderscheid tussen objectieve meldingen en subjectieve interpretaties.
Kees Fortuin maakte vervolgens duidelijk dat community building een cruciale waarde is binnen beheer. De grootste maatschappelijke winst zit vaak niet in extra onderhoud, maar in sterke gemeenschappen die verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving. Promovenda Hanna Holm sloot af met een reflectie op vragenlijsten: waardevol, maar altijd gekleurd door de perspectieven van maker, invuller en onderzoeker. Haar advies: gebruik triangulatie, vraag door naar het ‘waarom’ en beschouw cijfers vooral als gesprekstarter.
In de afsluitende discussie werd zichtbaar dat waardengestuurd beheer niet draait om zoveel mogelijk data, maar om het begrijpen van context, perspectieven en beleving.
De vierde masterclass zoomt verder in op hoe meten en monitoren in de praktijk werkt.
Meten en monitoren van waarden – de groene en blauwe toepassing | 6 november 2025, Baanhof, Rotterdam
Tijdens de vierde MPS Masterclass doken deelnemers in de groene en blauwe praktijk van waardengestuurd meten en monitoren. Dr.Ir. Arjan Hijdra (MPS) schetste hoe de eerdere bijeenkomsten samenkomen in de vraag: hoe gebruik je metingen om waarden daadwerkelijk te begrijpen en te sturen?
Tony Pipping en Zeger Dalenberg (Gemeente Rotterdam) lieten zien hoe de visie Groene Waterstad 2050 zich vertaalt naar concrete richtlijnen voor meer, beter en verbonden groen, maar ook hoe het enorme aantal indicatoren vraagt om scherpe keuzes.
De praktijk van ’s-Hertogenbosch liet juist zien hoe technisch meten kan doorschieten als de beleving van bewoners niet wordt meegenomen: een waterplein dat ‘te goed’ werkte, riep onverwacht weerstand op. Sander Taks (gemeente ’s-Hertogenbosch): ‘de rode draad: meten moet het gesprek faciliteren, niet vervangen’.
In de wetenschappelijke reflecties benadrukten Dr.Ir. René van der Velde en Dr.Ir. Jeroen Langeveld (TU Delft) het belang van integraliteit en het benutten van de burger als sensor. Van der Velde liet zien hoe historisch gegroeide waarden richting geven aan de huidige inrichting van stedelijk groen, terwijl Langeveld uiteenzette dat uniforme registratie van meldingen (zoals via BOR-MELD 2.0) nieuwe inzichten biedt in de verschillen tussen ervaren en gemeten problemen.
In het panel kwam dit samen in één conclusie: waardengestuurd beheer vraagt om een hybride aanpak van visie én doen, waarin data, ontwerp, beleid en bewoners elkaar versterken. De masterclass vormde met deze conclusie een stevige aanloop naar het slotdebat van 20 november, waar alle lijnen uit de reeks samenkomen.
MPS slotdebat | 20 november 2025, Social Impact Factory Utrecht
Het slotdebat van MPS maakte één ding glashelder: waardengestuurd beheer is volop in beweging. Gemeenten werken al met waardensturing, maar ieder doet dat op zijn eigen manier. Dat leidt tot verschillen in definities, werkwijzen en meetmethoden. De behoefte aan een gedeelde taal en praktische tools om sturen op waarden écht toe te passen in de dagelijkse praktijk groeit daarom snel. Tijdens het debat gingen een praktijkpanel (met o.a. JongMPS, gemeente Arnhem, gemeente Rotterdam, CROW en gemeente Amsterdam) en een panel van wetenschappers (dr. ir. Ype Wijnia en dr. ir. Arjan Hijdra) met elkaar in gesprek over het woud aan waarden en hoe je die kunt meten en monitoren.
Zij benadrukten dat waarden richting geven aan keuzes in de openbare ruimte. Maar om er echt mee te werken, zijn niet alleen modellen of cijfers nodig: minstens zo belangrijk is het gesprek erover. Wie beslist? Wie doet mee? En welke cultuur hoort daarbij? Meten ondersteunt het sturen, het onderbouwen van keuzes en het afleggen van verantwoording—maar moet vooral bijdragen aan maatschappelijke doelen en geen doel op zichzelf worden.
De kernboodschap: elke stap vooruit telt. We groeien door te experimenteren, kennis te delen en samen te werken. Alleen met een integrale aanpak, waarin bestuur, beheer, onderzoek én de gemeenschap samen optrekken, krijgt waardengestuurd beheer echte kracht.
Het uitgebreid inhoudelijk verslag van alle bijeenkomsten lezen? Klik hier voor het MPS magazine.
