Meer samenwerken, meer afstemmen, meer overleg. Het klinkt logisch als je de openbare ruimte beter wilt beheren. Maar leidt intensievere samenwerking ook altijd tot betere resultaten? Promovendus Melle Rekvelt onderzoekt hoe organisaties hun samenwerking zo kunnen inrichten dat maatschappelijke doelen worden bereikt zonder onnodig veel tijd en middelen kwijt te zijn aan de afstemming.
Van het beheer van de openbare ruimte wordt steeds meer verwacht. Bij de herinrichting van een plein gaat het allang niet meer alleen om onderhoud en vervanging. Ook klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en recreatie spelen een rol. Dat vraagt om samenwerking tussen gemeenten, waterschappen, provincies en andere betrokken partijen. Maar die hebben allemaal hun eigen verantwoordelijkheden, procedures, planningen en budgetten.
Twee vormen van integratie
Melle maakt in zijn onderzoek onderscheid tussen twee vormen van integratie. Bij beleidsintegratie stemmen organisaties hun doelen op elkaar af, zodat ze met dezelfde middelen meer maatschappelijke waarde kunnen creëren. Institutionele integratie gaat over het afstemmen van procedures, werkwijzen en verantwoordelijkheden. Dat kan de samenwerking vergemakkelijken, maar brengt zelf ook kosten met zich mee.
‘We hebben het voortdurend over integratie en efficiëntie, maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee?’, zegt Melle. ‘Alles is nu versnipperd georganiseerd omdat dat ooit logisch en efficiënt leek. Het is dus zeker niet vanzelfsprekend dat we alles integraal moeten regelen.’
Definiëren efficiëntie
Melle maakt ook onderscheid tussen twee soorten efficiëntie. Allocatieve efficiëntie gaat over de vraag hoeveel maatschappelijke waarde je met de beschikbare middelen kunt realiseren. Procesefficiëntie gaat over de kosten die nodig zijn om dat voor elkaar te krijgen. Denk aan de tijd en het geld die organisaties besteden aan overleg, informatie-uitwisseling, onderhandelingen en besluitvorming.
Melle bouwt daarbij voort op definities uit onderzoek van Edwin Buitelaar, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Die publiceerde al in 2004 over de transactiekosten bij gebiedsontwikkeling. ‘Dat onderscheid tussen twee soorten efficiëntie helpt mij om de discussie verder te brengen’, zegt Melle.
Voorstel
Melle werkt momenteel (eind 2026) aan de afronding van zijn onderzoeksvoorstel. Zijn promotieonderzoek aan Wageningen University & Research wordt begeleid door prof. dr. Martha Bakker (promotor), dr. ir. Arjan Hijdra, dr. ir. Wendy Tan en dr. Barbara Tempels (copromotoren).